رساله حقوق حضرت امام سجاد(ع):

"اما حق شریک آنست که در غیابش کفایتش کنی و در حضورش خود را با او مساوی حساب نمائی و هیچ وقت بدون تصمیم او تصمیم نگیری و به نظر خود بدون مشورت با او عمل نکنی، حافظ مالش باشی و از خیانت به او در امور بزرگ و کوچک پرهیز نمائی زیرا که به ما رسیده است " دست خداوند با شرکاء است؛ تا وقتیکه به هم دیگر خیانت نکنند " و نیرویی نیست مگر به خداوند متعال."

مصاحبه دكتر سهيل طاهري با حقوق همشهري- راهکارهای تقسیم ارث

حقـــــــوق ‌خانواده

 

برای تقسیم ارث از كجا باید شــروع كرد؟

برای تقسیم ارث از كجا باید شــروع كرد؟
مرگ رویدادی است که برای تمام افراد جامعه اتفاق می‌افتد به دلیل انتقال قهری اموال به بازماندگان، آثاری از جمله لزوم تعیین تكلیف مایملك و میزان سهم و حقوق وراث را به دنبال دارد اما برای اینکه وراث بتوانند سهم‌الارث خود را مطالبه و در آن تصرف کنند، ابتدا لازم است منحصربودن و سهم‌الارث هر یک از آنها بررسی و اثبات شود. در خصوص انحصار وراثت و چگونگی تقسیم ارث با دكتر سهیل طاهری وكیل پایه یك دادگستری و عضو هیات علمی دانشگاه به گفت‌و گو پرداختیم.
  •  تقسیم ارث چه زمانی باید انجام بشود؟
‌زمان تحقق ارث، ‌لحظه فوت متوفی است. از لحظه فوت متوفی ورثه قهرا مالك ماترك می‌شود یعنی هرآنچه از دارایی كه متعلق به متوفی است. یعنی لحظه‌ مالكیت ورثه به اموال متوفی كه در قانون به ماترك مشهور است از لحظه فوت متوفی است.
از لحظه فوت، مالكیت قهرا محقق می‌شود از این لحظه به بعد تقسیم اموال می‌تواند صورت بگیرد. اموال متوفی از لحظه فوت، مشاع بین ورثه است یعنی هیچ یك از ورثه حق دخل و تصرف در اموال را ندارد مگر به اتفاق آرای ورثه؛ یعنی همه وراث باید موافق باشند تا یكی از ورثه بتواند در اموال دخل و تصرف داشته باشد. بر فرض مثال، پسری به همراه پدرش در یك منزل مسكونی زندگی می‌كند و در این حین پدر فوت می‌كند. از زمانی كه پدر فوت می‌كند پسر باید اجرت‌المثل ایام تصرف كه معادل اجاره همان خانه می‌شود را به سایر وراث به نسبت سهم هر ورثه پرداخت کند چون از لحظه فوت، سایر وراث مالك ماترك شده‌اند و این پسری كه در خانه پدر زندگی می‌كند، از اموال دیگر وراث استفاده می‌كند.
  •  وراث چه زمانی می توانند درخواست تقسیم ارث بدهند؟
بلافاصله بعد از فوت متوفی، وراث می‌توانند به شورای حل اختلاف و دادگاه آخرین محل اقامت متوفی مراجعه كرده و از آنجا تقاضای گواهی حصر وراثت کنند. حدود دو سه ماه رسیدگی به گواهی حصر وراثت طول می‌كشد. بعد از گرفتن گواهی حصر وراثت می‌توانند بر مبنای گواهی حصر وراثت توافقی، ماترك را تقسیم کنند. اگر ورثه توافق داشته باشند، حتی می‌توانند بدون گرفتن گواهی حصر وراثت و قبل از گرفتن این گواهی، ماترك را بین خود با توافق انجام شده تقسیم کنند و سپس برای گرفتن گواهی حصر وراثت، اقدامات لازم را صورت دهند و اسناد قانونی را منتقل می‌كنند. اما اگر ورثه با هم توافق نداشته باشند، تنها راه باقی مانده مراجعه به دادگاه و تقدیم دادخواست تقسیم ماترك است. دادخواست تقسیم ماترك به دادگاه محل آخرین اقامتگاه متوفی داده می‌شود. آن دادگاه اجرای امر به كارشناس می‌كند و ماترك را بین ورثه تقسیم می‌كند. در عرف و اغلب موارد، ماترك به فروش می‌رسد و قیمت آن بین ورثه تقسیم می‌شود، مگر اینكه یك زمین بزرگی باشد كه قابل افراز باشد و بشود آن را از نظر ثبتی بین وراث افراز و تقسیم كرد اما رویه غالب این است كه ماترك فروش می‌رود و از محل فروش، ماترك به نسبت سهم بین ورثه تقسیم می‌شود. البته راه‌های دیگری نیز وجود دارد. اولین روش، افراز ماترك است، البته به شرطی كه ماترك غیرمنقول باشد. در این صورت مرجع ثبتی ماترك قابل تقسیم را تقسیم می‌كند. دومین روش، تعدیل است. سوم، روش تقسیم از طریق رد است و چهارمین راه، فروش است كه معمولا از سوی دادگاه‌ها چهارمین روش یعنی فروش اعمال می‌شود و ماترك بعد از فروش به نسبت سهم بین وراث تقسیم می‌شود.
  •  چه كسانی به غیر از وراث در ماترك متوفی سهیم هستند؟
از جمله اشخاص ذی‌نفع در ترکه، غیر از وراث عبارتند از:
1- طلبکار متوفی، به منظور تشخیص رسمی وراث برای گرفتن سهم آنها از بدهی متوفی که به نسبت سهم‌الارث بر عهده هر یک از آنان قرار می‌گیرد.
2- وصی در مواردی که تعیین وراث برای تنفیذ و اجرای وصایای متوفی لازم است.
3- موصی‌له به دلیل حقی که نسبت به موصی‌به پیدا می‌کند، در مواردی که تنفیذ وصیت مزبور از سوی وراث لازم است.
4- شخصی که از اثبات وراثت شخص دیگری منتفع می‌شود، می‌تواند درخواست انحصار وراثت بدهد. مثل کسی که مالی از ترکه را از وراث خریده است.
  •  اگر برخی از وراث مخالف تقسیم ارث باشند تكلیف چیست؟
همانگونه كه اشاره شد دو روش برای تقسیم ماترك متوفی وجود دارد. یك روش كه توافقی است و نیاز به مراجعه به دادگاه نیست و روش دوم زمانی كه یك و یا چند نفر از وراث مخالف تقسیم ماترك هستند كه در این صورت آن وراثی كه تقاضای تقسیم دارند به دادگاه مربوطه مراجعه می‌كنند و درخواست تقسیم ماترك می‌دهند.
  •  آیا می‌توان به انحصار وراثت اعتراض كرد؟
بله،‌ گواهی تقسیم انحصار وراثت كه از طریق شورای حل اختلاف صادر می‌شود،‌ در همان مرجع قابل اعتراض است، یعنی اگر كسی مدعی باشد كه وارث متوفی است ولی به دلایلی اسم آن شخص در گواهی انحصار وراثت عنوان نشده است و یا موصی‌له است و اسم او ذكر نشده است می‌تواند به همان دادگاه صدور گواهی انحصار وراثت مراجعه کند تا گواهی صادر شده اصلاح شود.
  •  آیا ورثه باید بدهی متوفی را پرداخت کنند؟
ورثه تكلیفی به پرداخت بدهی‌های متوفی ندارند. یعنی اگر كسی فوت کند و اموال و دارایی نداشته باشد و یا قبل از فوت، اموال و دارایی‌های خود را بین وراث خود تقسیم كرده باشد، طلبكاران نمی‌توانند به وراث مراجعه کنند و بدهی متوفی را درخواست كنند مگر اینكه متوفی ماتركی داشته باشد كه به نام كسی نباشد در این صورت طلبكاران می‌توانند بدهی خود را از آن مال وصول کنند. این نكته باید در معاملات بسیاری رعایت شود و در تمام معاملات باید فرض فوت طرف مقابل را در نظر گرفت.
  •  از لحاظ اخلاقی و حقوقی چه توصیه‌هایی جهت تسهیل فرایند تقسیم ماترك به وارث دارید؟

توصیه می‌شود در زمان حیات به صورت توافقی با وراث ماترك را بین وراث تقسیم شود و وراث یك توافق‌نامه‌ا‌ی بین خود امضا کنند تا بعد از فوت اختلافی بین وراث پیش نیاید و اگر شخصی مایل به اعمال این توصیه نبود می‌تواند در قید حیات، اموال را بین وراث تقسیم کند و آنها را به نام وراث بزند ولی از آنها برای طول عمر خود، یك وكالت بلاعزل و صلح عمری بگیرد كه اختیار اموال خود را تا زمان مرگ داشته باشد و در این صورت بعد از فوت نیاز به تقسیم ماترك نیست، چون دیگر متوفی اموالی در اختیار ندارد و از طرف دیگر به دلیل داشتن وكالت‌نامه و صلح عمری وراث هم نمی‌توانند تا زمان حیاط آن شخص نسبت به اموالی كه به نامشان است اختیار داشته باشند. اگر كسی هیچ یك از این دو راه را انتخاب نكرد بعد از فوت ورثه با كمی اغماض و گذشت به صورت توافقی ماترك را تقسیم کنند تا كار به دادگاه كشیده نشود.

 

دسترسی به سایر محتواهای آموزشی و فیلمها در کانال آموزش حقوق دکتر سهیل طاهری:
 
 
کانال تلگرام:
 
لینک مستقیم جوین کانال:
 
 

آدرس: تهران، خیابان سعادت آباد، نبش خیابان 32، پلاک 116، طبقه چهارم، واحد 9
تلفن تماس: 3-88689911-021     فکس: 88582580-021
ایمیل: legal@soheiltaheri.com
add: apt 9, 4th floor, no 116, green house, 32 avenue, saadatabad, tehran, iran
Tel:(+98 21) 88689911-3
Fax: (+98 21) 88582580
Email: info@Drsoheiltaheri.com
Email: legal@Drsoheiltaheri.com